|
مقالات جدید
آیا زبان هزاره ها همان دری قدیم نیست؟
فرستنده:
انجنیر برات فرهید
آقای کاظم یزدانی، ازآقای نجیب ما یل هروی، درکتاب
خود « فرهنگ عامیانهً طوائف هزاره »، مینوسد «
گونه فارسی هزاره ای ازاصیل ترین وکهن ترین خصیصه
های مربوط به زبان فارسی بر خورداراست، بطوریکه
خصیصه های معمول درگونه های زبان فارسی سدهً چهارم
وپنجم مانند.
فعل
مرکب به جای فعل بسیط ، حروف ، قیود، ادات تنبیه
قدیم ، کابردهای فعلهای پیشوندی قدیم ، تکرارهای
فعلی ، ضمیرهای قدیم وابدالهای قابل توجه ، درگونه
مذبور رواج تام دارد. بررسی این گونه فارسی
افغانستانپیش ازآنکه مهجوروغریب شود، به خاطربررسی
های تاریخی زبان فارسی وحل معضلات متون کهن
ودیرینهً فارسی ازامورفوری وضروری عصرما است ».
اکثرکلمات قدیم دری را میتوان درزبان هزارگی
امروزی یافت.
کا
ظم یزدانی به ادامهً سخن خود، در کتاب متذ کره
مینویسد.
فارسی قدیم هزاره
ئی معنا
برنا
ورنا جوان
پا
افزار
پیزار یک نوع کفش
خاوند
خُنده صاحب
تُنُگ
تنگ نازک
وپهن
بهل
بیل،بهل بگذار
خائیدن
خیدن جویدن
شب
پوش شو پوش
رخت خواب
ستبر
استور ضخیم
سودا
سودا فروش
گمیز
گمیز ادرار، شا ش
ما
شو ما
شو پارچه ابریشمی
هِشت
هِشت
فروگذاشت
پیشاب
پیشاب اد رار
لغات زیاد نوشته که ذ کرهمهً آن ها ازحوصله این
مقاله خارج می باشد، طورنمونه چند لغتی ذکرشد.
دکتورمهدوی درمقالهً خود تحت نام « خاستگاه زبان
فارسی دری »، مینویسد.
«
نخست: زبان دری ، به موازات زبان پا رسیک ( زبان
رسمی عهد سا ساسا نی )، خود زبان رسمی عصرکوشانی
وبعد ازآن بوده است: اسناد این ادعا قرارآتی است:
الف- به خطوط غیرعربی:
1 ـ
به خط کوشانی: یا خط یو نانی شکسته تا حال ده ها
کتیبه، سنگ نوشته واوراق به دست آمده که مهمترین
آنها کتیبه های سرخ کوتل وربا طک است.
کتیبهً سرخ کوتل درسال 1957 م کشف شد. سال
تحریراین کتیبه 160 میلادی ( شصت وچهارسال قبل
ازتشکیل دولت سا سا نی ) تعین شده است.
متن
کتیبه یک نوع سال نامهً رویداد ها و یک نمونهً متن
رسمی واداری است.
مرحوم عبدالحی حبیبی زبان کتیبهً سرخ کوتل را "
مادر زبان دری " خوانده است.
کتیبهً رباطک در سال 1996 م کشف ودرهمان سال
خوانده شد، درسال اول سلطنت کنیشکاه (سال78 م )
تحریر یافته است. این کتیبه ازدولحاظ نسبت به
سائرنوشته های کوشانی دارای اهمیت است. اولا
ازنظرتاریخی غیرازاینکه سال نگارش آن معلوم ودارای
قدامت انکارنا پزیرنسبت به سا ئرین است، درین
کتیبه ازاجداد کنیشکاه ـ برای اولین بار ـ نام
برده شده است.
ثانیا ازنظرتاریخ زبان فارسی دری، کشف این کتیبه
به بگو مگو های زبان شناسان درمورد" نام زبان
کتیبه های کوشانی " پا یان داده. آنطوریکه استاد
داوری اشاره کرده اند، برای زبان این کتیبه
ها،هنینگ نام " زبان باختری" نهاده است ( که شاید
با توجه به گفتهً ابن مفغع بوده باشد که لغت اهل
بلخ را درزبان دری یعنی باختری غا لب میداند ).
درحا لیکه زائران چینی که مقارن ورود اسلام به
خراسان وماور االنهر، ازاین مناطق دیدن کرده اند،
نام زبان تخاری به آن نهاده بودند. به همین ترتیب،
نامهای " زبان کوشانی " " زبان بلخی " و " زبان
سکایی " نیز پیشنهاد شده بود. »
کتیبه کوشانی کشف شده درسرخ کوتل که به رسم الخط
یونانی ولی به زبان باختری نوشته شده است، یکی
اززیباترین یاد گارهنری آن زمان میبا شد.
عکاسی توسط غلام جیلانی داوری، نشر شده در سایت
موزیو دات کام
حال
مسلم شده که هزاره ها ازقوم کوشان اند، زبان رسمی
کوشا نی ها دری بود چنانچه درآثار کوشانی ها که به
جا مانده است، هویدا است.
هزاره ها قومیت ویا ملیت مشخص خود را دارند، زبان
هم جزء جدائی نا پذیرکلتورشان میباشد، با بودن چند
حرف مغلی وتورکی دلیل این نمیشود که زبان شان،
تورکی ویا مغلی است، همانطوریکه، لغات عربی درزبان
فارسی دری، دلیل عربی بودن زبان شان نمیشود،
ازاینروزبان هزاره ها نه مغلی ونه تورکی است.
زبان ستون فقرات فرهنگ هرملت وقوم است، نابودی
زبان یک ملت به معنی نابودی فرهنگ آن ملت وقوم
است، آن هائیکه زبان یک ملت را نابود میکنند، نه
تنها خیانت به آن ملت بلکه برفرهنگ جهانی لطمه
وارد میکند، زیرا برای تحقیق درباره، یک قوم ویا
ملت دانستن زبان آن مهم است، تا با مطالعهً
آثارکتبی به کلتورآن ملت پی برده شود.
اینک یک دوبیتی ازکتاب فرهنگ عامیانه طوائف هزارها
نوشته کاظم یزدانی
هـزاره قـوم سـرگـردانه تا کی هزاره بی سرو
سا ما نه تا کی
جهان ازنوردانش گشته روشن توازفرهنگ خود
بیگانه تا کی
تاریخ
نشر مطلب: پنجشنبه 22 حمل 1387 خورشيدی برابر با
10 اپريل 2008 ميلادی/ آلمان |
