|
مقالات جدید
جواد مفرد
معنی لفظی نام تاجيکان
فرستنده: انجنیر برات فرهید
فرضيه های مختلف تاريخی و جديد در باره ريشه شناسی
واژهٔ تاجيک:
ميرزا شکورزاده محقق تاجيک در دو تأليف خود به
نامهای "تاجيکان در مسير تاريخ" و "تاجيکان،
آريائيها وفلات ايران" نظريات ادبا و محققين
ايرانی و تاجيک را در باب نام تاجيک که خود اغلب
استنادی است به نوشته های محققين اروپايی می باشند
جمع آوری کرده ولی به نتيجهً مطلوب و مشخصی دست
نيافته است. در کّل محققين در باره نام تاجيک چنين
معلومات و نظرياتی را جمع آوری نموده اند: تاجيک
نام قبايل دئی بوده، پارتها و اشکانيان "دئی�،
"تاجيک" و "دجيک" خوانده می شدند تاجيک از "تای�
است و همريشه با کلمه يونانی "تگاس" به معنای
پيشوا و "دديک" تاجيک صفت منسوب است از واژه "تاج"
تاجيک شکل ايرانی نام تايوچی (يعنی يوئه چی بزرگ،
تخار) در منابع کهن چينی است. تاجيک به معنی رعيت
ترکها است. تاجيک همريشه است با نام مردم ايرانی
"تات". تاجيک صفت منسوب است از نام قبيلهً عربی
"طای�
تاجيک صورت ديگری از "تازيک" و "تاژيک" به معنای
اولاد عرب است که در عجم بزرگ شده و بر آمده باشد.
تاجيک صورت ثانوی نام داديکان خبر هرودوت است.
تاجيک از ريشه "تژی�
در زبان سکايی به معنی گردنده و کوچ نشين است
ما
نتيجه مطلوب و نهايی خود را در باب زوج نامهای
مترادف تات و تاجيک با اصلاحات تکميلی از مجموع
پنج نظريهً اخير استخراج خواهيم نمود ولی ابتدا و
مقدمتاً بگويم که چگونه در مسير سه دهه تحقيقات
خود بدين جا رسيدم: اين نامها از جمله نامهای پر
معمای تاريخ ايران باستان می باشند، نگارنده قبلاً
از برخی نظريات محققين و ايرانشناسان که آشنا بودم
قانع نشده و اراده کردم مستقلانه با بررسی هايی
خود را با نظر منطقی تری اقناع نمايم. بار اول
متوجه نام تخاران (اکثريت) در زبان چينيها يعنی
تا- يوئه چی (يعنی يوئه چی بزرگ) شدم تصورم بر اين
بود که حرف "چ" علی القاعده به واسطهً حروف "ز" و
"ژ" به "ج" تبديل گشته و از تلخيص تايوجی بعلاوه
پسوند نسبت ايرانی "ايک" نام تاجيک عايد شده است.
ايرادی که به اين نظريه وارد است بيگانگی و دوری
فرهنگ چينی از محيط فرهنگ ايرانی فلات ايران و
يکسان نبودن خود تايوچيها (تخاران) با اسلاف
ايرانی تاجيکان يعنی سکائيان پارسی دروپيک
(دربيکان، دريها، سکائيان پارسی برگ هئومه) است.
بعد از کنار گذاشتن اين نظريه به سوی نظر سابق خود
بر گشتم که مطابق آن نامهای تاجيک و تازی را از
ريشهً همان نام کردان توژيک (تئوژيه اوستا) به
معنی گردنده و کوچ نشين ميگرفتم. ولی در چگونگی
اطلاق اين نام از توژيکان (سکائيان کردوخی) شمال
بين النهرين به روی سکائيان برگ هومه (دريها) در
ماوراء النهر که اختلاف لهجهً زيادی با هم داشته
اند، دليل منطقی نمی يافتم و لذا اين امر به راحتی
قابل توجيه نبود. ولی به تدريج کم و کيف قضايای
پنهان تاريخی از طريق تحقيق بيشتر آشکار گشت. بدين
ترتيب که دريافتم اعراب شرقی عهد باستان که در
کتيبه های سارگون دوم آشوری در حدود سال
۷۱۳
پيش از ميلاد در سمت سمنان و خراسان از آريبی شرق
يعنی عربهای شرقی سخن به ميان آورده است و آپيان
مورخ يونان باستان از اعرابی صحبت می دارد که در
بين بلخ و گرگان می زيسته اند و لابد به سبب تسلط
فراورت فرمانروای ماد (اسماعيل تورات و قرآن) بر
اين اقوام بوده که کتسياس نام وی را آربيان (يعنی
منسوب به عربها) آورده است و در حقيقت به واسطهً
همين نام بوده که وی تبديل به نيای قبيله ای اعراب
(در اصل همان اعراب شرقی) گرديده است. چشمهً
اساطيری منسوب به وی هم نه در محيط شبه جزيره
ًعربستان بلکه در کنار کوير نمک، در نزديکی کاشان
بوده و همان چشمه فين معروف آنجا بوده است که در
محيط شهر زادگاهی وی کاشان (مقر حکومت پدر وی
خشتريتي= کيکاوس) قرار گرفته است. با اينکه
تاجيکان زبان عربی نياکان عرب خود را با
زبان دری نياکان دربيک/ دروپيک خود جايگزين نموده
اند ولی البسهً آنها يادگار نياکان عرب
ايشان است. اين اعراب شرقی که در بين ايشان
مردم عبری نيز وجود داشته اند تأثير فرهنگی عظيمی
بر فرهنگ يهود و اعراب گذاشته اند که اساطير تورات
و قرآن گواه صادق آن است. بت منات همين نيای عرب
تاجيکان بوده است که در معبد سومنات هند پرستش می
شده است. به نظر می رسد نام چينی باختر (بلخ،
بخذی، بلخ شاهسدان= لانشهً چينيان) يعنی طاهيا
اشاره به نام سرزمين همين مردم بوده است چه اين
اسامی به ترتيب در زبانهای کهن ايرانی و زبان عربی
به معنی بسيار بخشنده و سودرسان است. پيداست نام
عربی طايی يا طی به معنی بسيار بخشنده و همچنين در
اساس به معنی گردنده (=عرب) در اصل متعلق به همين
مردم بوده است. و از اينجاست که در عهد باستان نام
منطقهًً رود وخش (اوخشن، گاو) در تاجيکستان با
کلمهً سامی تور به شکل توريئوا (منابع يونانی) و
تايوآن (منابع چينی) نامگذاری شده است. چنانکه
اشاره شد ايرانشناسان غربی از جمله ريچارد فرای
نام تاجيک را از همين نام طايی مأخوذ دانسته اند
ولی ايشان تصور نموده اند که اين نام از طاييهای
عربستان در جوار حيره ميزيسته اند بر روی تاجيکان
رفته است در صورتی که قضيه بر عکس است و ايرانيان
اين نام آشنای شمال شرقی فلات ايران را به اعراب
عربستان که در مجاورت مرزهای غربی فلات ايران می
زيسته اند اطلاق نموده اند و اين نامگذاری در اين
سو از طرف ايرانيان پيش از اسلام صورت گرفته بوده
است. هرودوت نيز اين مردم را می شناسد و در شمار
لشکريان خشايارشا به هنگام لشکرکشی به يونان، از
ايشان با نام ايرانی داديک ياد می کند که مترادف
طی و طايی زبان عرب (علی القاعده همان تازيک و
تاجيک ايرانيان) است. از اين نام به خوبی استنباط
ميشود که نام تاتها نيز با همين نام داديک پيوند
دارد ولی بيگانگی لهجهً ايرانی تاتی و کليمی بودن
ايشان نشانگر آن است که اکثريت اعراب شرقی به کسوت
تاجيکان و اکثريت يهود شرقی به کسوت تاتها در آمده
اند. آشکار است که نامهای داديک و تات از سوی ديگر
معنی مردم تاجرپيشه و کاروانسالار را هم می داده
است، لابد نام مردم ايرانی تبار سرت (تاجر) در
آسيای در رابطه با همين معنی پديد آمده است. از
آنجايی که گئوماته زرتشت/ گوتمه بودا در بلخ و
شمال هندوستان از جمله بر همين اعراب و يهود شرقی
فرمان رانده است لذا نامهای معروف توراتی و قرآنی
وی يعنی ايوب (برگماشته بر آزمايشهای سخت) و
ابراهيم خليل الله (پدرامتهای فراوان که دوست صديق
خداست) از ايشان به شبه جزيرهً عربستان رفته است.
نامهای افغانی و عربی ديگر وی يعنی ابراهيم ادهم
(پدر بور دارندهً امتهای فراوان)، لقمان (دانای
درشت اندام) و حاتم طايی (حاکم روحانی دانا و
بسيار بخشنده) سوغات و يادگار تاريخی همين مردمان
شرق فلات ايران بوده اند. می دانيم که همين
گئوماته زرتشت/ گوتمه بودا (پادشاه تاجيکان) با
بخشيدن مالياتها و آزاد کردن بردگان و تقسيم اراضی
بين رعايا، برای بار نخست در تاريخ باستان کاری
کرده بود کار کارستان؛ و از همين روست که تنها کسی
است که تحت اسامی مختلف خود در همهً اديان بزرگ
دنيا ستايش شده است.
�
نقل
از سایت ایرانی صدای ما
تاریخ نشر مطلب: چهارشنبه 18 ثور 1387
خورشيدی برابر با 7 می 2008 ميلادی/ جرمنی |
